जनसंघर्ष न्यूज नेटवर्क
८ ऑक्टोबरपासून चेहरा आणि अंगठ्याच्या ठशावर आधारित नवी प्रणाली लागू; डिजिटल व्यवहार होणार अधिक सुरक्षित
पुणे, ता.७ : देशातील डिजिटल पेमेंट क्षेत्रात मोठा बदल होणार आहे. राष्ट्रीय पेमेंट कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) ने जाहीर केले आहे की ८ ऑक्टोबर २०२५ पासून युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) द्वारे व्यवहार करताना केवळ PIN टाकून पेमेंट करणे पुरेसे राहणार नाही. त्याऐवजी आता बायोमेट्रिक ऑथेंटिकेशन — म्हणजेच चेहरा ओळख किंवा अंगठ्याचा ठसा वापरून पेमेंट अधिकृत करता येईल.
या नव्या तंत्रज्ञानामुळे देशातील डिजिटल व्यवहार अधिक सुरक्षित, वेगवान आणि वापरकर्त्यासाठी सोपे होतील, असे NPCI च्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सांगितले. मुंबईत सुरू असलेल्या ग्लोबल फिनटेक फेस्टिव्हलमध्ये या बायोमेट्रिक फीचरचे सादरीकरण करण्यात येणार आहे.
🔹 बायोमेट्रिक ऑथेंटिकेशन म्हणजे नेमके काय?
या नव्या प्रणालीमध्ये UPI वापरकर्ते व्यवहार करताना PIN टाकण्याऐवजी आपली बायोमेट्रिक ओळख वापरू शकतील. ही ओळख थेट सरकारच्या ‘आधार’ प्रणालीशी जोडलेल्या बायोमेट्रिक डेटावर आधारित असेल. त्यामुळे पेमेंट करताना वापरकर्त्याला फक्त चेहरा दाखवावा किंवा बोटाचा ठसा द्यावा लागेल आणि व्यवहार तत्काळ पूर्ण होईल.
🔹 RBI च्या नव्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार निर्णय
भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) नुकत्याच दिलेल्या मार्गदर्शक सूचनांमध्ये “वैकल्पिक प्रमाणीकरण पद्धतींना” (Alternative Authentication Methods) मान्यता दिली आहे. या पार्श्वभूमीवर NPCI ने UPI साठी हा अभिनव बदल लागू करण्याचे ठरवले आहे. सध्याच्या PIN-आधारित प्रणाली पेक्षा ही पद्धत अधिक प्रगत, सुरक्षित आणि वापरकर्ता-अनुकूल असल्याचे सांगितले जात आहे.
🔹 फसवणूक आणि हॅकिंगला बसणार आळा
तज्ज्ञांच्या मते या नव्या प्रणालीमुळे PIN चोरी, सायबर हॅकिंग आणि फसवणुकीच्या घटना मोठ्या प्रमाणावर कमी होतील. विशेषतः वयोवृद्ध आणि ग्रामीण भागातील लोकांसाठी ही पद्धत सोयीची ठरणार आहे, कारण त्यांना PIN लक्षात ठेवण्याची आवश्यकता राहणार नाही.
🔹 डेटा सुरक्षा आणि गोपनीयतेला अधिक प्राधान्य
NPCI ने स्पष्ट केले आहे की वापरकर्त्यांचा बायोमेट्रिक डेटा कोणत्याही सर्व्हरवर साठवला जाणार नाही. तो फक्त वापरकर्त्याच्या मोबाईलमध्ये एन्क्रिप्टेड स्वरूपात सुरक्षित राहील. ना बँक, ना NPCI — कोणत्याही संस्थेला हा डेटा पाहण्याची किंवा जतन करण्याची परवानगी दिली जाणार नाही. तसेच वापरकर्त्याला हवे असल्यास हा फीचर कधीही “ऑन” किंवा “ऑफ” करता येईल.
🔹 डिजिटल इंडियाला मिळणार नवे बळ
UPI बायोमेट्रिक ऑथेंटिकेशनचा हा निर्णय भारताच्या डिजिटल पेमेंट इकोसिस्टम मधील ऐतिहासिक टप्पा मानला जात आहे. या उपक्रमामुळे व्यवहार अधिक वेगवान, सुरक्षित आणि सर्वांसाठी सुलभ होतील. तसेच ‘डिजिटल इंडिया’ मोहिमेला नवचैतन्य मिळेल आणि ग्रामीण भागात डिजिटल व्यवहारांचा प्रसार अधिक वेगाने होण्यास मदत होणार आहे.
Author: Jan Sangharsh News
जन संघर्ष न्यूज लाईव्ह
